कृषि

कृषि, वन तथा पर्यावरण मन्त्रालयले धान खेती गर्ने किसानलाई उनीहरूको खेती गर्ने जमिनको क्षेत्रफल र उत्पादनको अनुपातमा रासायनिक मल वितरण गर्ने भएको छ। यसका लागि करिब ४० हजार मेट्रिकटन युरिया र डिएपी मल छिट्टै आयात गरिने प्रक्रिया अघि बढाइएको छ। मन्त्रालयले गुणस्तरहीन मलको कारोबार गर्ने व्यापारीलाई कारबाही गर्ने जनाएको छ।

आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा लुम्बिनी प्रदेशको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा कृषि र वन क्षेत्रको योगदान करिब ३० प्रतिशत रहने अनुमान छ। यस प्रदेशमा व्यावसायिक तरकारी खेतीतर्फ किसानहरूको आकर्षण बढेको छ, जसले गर्दा क्षेत्रफल र उत्पादन दुवैमा वृद्धि भएको छ। यस्तै, मसला बालीको उत्पादनमा पनि १०.५८ प्रतिशतको वृद्धि दर्ता भएको छ, तर खाद्य बाली र फलफूलको उत्पादनमा भने गिरावट आएको छ।

बागलुङका किसानहरू अमेरिकन फौजीकिराको प्रकोपले मकै बाली सखाप भएपछि चिन्तित भएका छन्। यसैबीच, जेठ ११ गते परेको असिनापानीले उनीहरूको पीडा थप बढाएको छ। बाली संरक्षण अधिकृत सचिन गहतराजका अनुसार जिल्लाका विभिन्न गाउँपालिकाका किसानले लगाएको मकैमा फौजीकिराको प्रकोप देखिएको छ।

नेकपा (एमाले)का सांसद क्षितिज थेबेले अलैँची खेती गर्ने किसानका लागि समर्थन मूल्य र बीमाको व्यवस्था गर्न माग गरेका छन्। उनले ताप्लेजुङका किसान धान-मकै छोडेर अलैँची खेतीमा आकर्षित भएको तर बाढी-पहिरोको जोखिम र समर्थन मूल्य नपाएको समस्याप्रति सरकारको ध्यानाकर्षण गराए। थेबेले किसानलाई राहत दिन समर्थन मूल्य र बीमाको व्यवस्था गर्नुपर्ने बताए।

कोशी प्रदेशका मुख्यमन्त्री हिक्मतकुमार कार्कीले आगामी आर्थिक वर्षको बजेट मुख्यतया उत्पादन, रोजगारी र पर्यटनमा केन्द्रित हुने बताएका छन् । प्रदेश सरकारले 'एक पालिका, एक कृषि उत्पादन' कार्यक्रममार्फत रोजगारी सिर्जना गर्ने र रैथाने उद्योगलाई प्रोत्साहन गर्ने नीति अघि सार्नेछ । यसका साथै, 'भिजिट कोशी' घोषणा गरी प्रदेशको पर्यटन प्रवर्द्धन गरिनेछ ।

बागलुङको तमानखोला गाउँपालिकाले २४ रोपनी सार्वजनिक जग्गामा ४० लाख रुपैयाँ लगानी गरी स्याउ बगैँचा निर्माण गरेको छ। यस परियोजनाले आय आर्जन बढाउने र कृषिलाई पर्यटनसँग जोड्ने लक्ष्य राखेको छ। गाउँपालिकाले जग्गा संरक्षण, तारबार, थोपा सिँचाइ प्रविधि र एक हजार ४०० स्याउका बिरुवा हुर्काइरहेको छ।