Nepali News, Distilled

प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले युरोपेली संघ (ईयू) आबद्ध देशका राजदूतहरूसँगको भेटमा नेपाली नागरिकको दैनिक जीवनस्तर उकास्न सरकार प्रतिबद्ध रहेको बताएका छन्। उनले नयाँ सरकार गठन भए पनि नीतिगत निरन्तरता रहने, लोकतान्त्रिक मूल्यमान्यताको संरक्षण र राजनीतिक स्थिरता कायम गरिने स्पष्ट पारे। प्रधानमन्त्री शाहले नेपालले सन्तुलित र व्यावहारिक विदेश नीतिलाई निरन्तरता दिने पनि बताए।

नेपाली कांग्रेसले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) परित्याग गरी पार्टीमा प्रवेश गरेकी ममता शर्मालाई केन्द्रीय कार्यसमिति सदस्यमा मनोनयन गरेको छ। कांग्रेस सभापति गगनकुमार थापाले विधानको व्यवस्थाबमोजिम शर्मालाई केन्द्रीय सदस्य पदमा मनोनयन गरेका हुन्।

सरकारले २९ जना सहसचिवको सरुवा गरेको छ। सोमबार बसेको मन्त्रिपरिषद्को बैठकले विभिन्न संघीय, प्रदेश र स्थानीय निकायमा कार्यरत सहसचिवहरूको सरुवा तथा कामकाजमा खटाउने निर्णय गरेको हो। सरुवा गरिएकामध्ये केहीलाई गृह मन्त्रालयमा पठाइएको छ भने केही नयाँ नियुक्त भएका सहसचिवहरूलाई स्थानीय तहमा खटाइएको छ।

सरकारले समस्याग्रस्त सहकारीबाट ऋण असुलीबाट प्राप्त रकम नै बचतकर्तालाई फिर्ता गरिने स्पष्ट पारेको छ। भूमि व्यवस्था, सहकारी, संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय अन्तर्गतको समस्याग्रस्त सहकारी व्यवस्थापन समितिले राज्यकोषको रकमबाट बचत फिर्ता गरिएको भन्ने भ्रम चिर्न विज्ञप्ति जारी गरेको छ। यस कार्यविधिले १० हजारभन्दा कम बचत मागदाबी भएका साना बचतकर्ताहरूको बचत चरणबद्ध रूपमा फिर्ता गरिने जनाइएको छ।

नेपाल र रोमानियाबीच द्विपक्षीय व्यापार, वैदेशिक लगानी र औद्योगिक सहयोग सुदृढ गर्न नयाँ समझदारी भएको छ । नेपाल तयारी पोशाक उद्योग संघका अध्यक्ष पशुपतिदेव पाण्डेका अनुसार दुई देशबीच व्यापारिक प्रोटोकलमा हस्ताक्षर भएको छ, जसले ई–कमर्स, सूचना प्रविधि र बजारीकरण जस्ता क्षेत्रमा सहकार्य गर्नेछ । यसले दुई देशका व्यवसायीहरूबीच व्यावसायिक सम्बन्धलाई सहज बनाउने लक्ष्य राखेको छ ।

समस्याग्रस्त सहकारी व्यवस्थापन समितिले समस्याग्रस्त घोषित गौतमश्री बहुउद्देश्यीय सहकारी संस्थाका ऋणीहरूको नामावली सार्वजनिक गरेको छ। समितिले २०८३ वैशाख २३ गतेको बैठकको निर्णयअनुसार उपलब्ध विवरणका आधारमा यो सूची जारी गरेको हो। ऋण चुक्ता गरिसकेकालाई प्रमाणसहित उपस्थित हुन र बाँकी रहेकालाई यथाशीघ्र ऋण तिर्न निर्देशन दिइएको छ, अन्यथा कानुनी कारबाही गरिने चेतावनी दिइएको छ।

बाँकेका प्रेम थारूविरुद्ध चोरीबाट कमाएको ६ करोडभन्दा बढी सम्पत्ति शुद्धीकरणको मुद्दा काठमाडौं जिल्ला अदालतमा दायर गरिएको छ । यसैबीच, अवैध भेपको कारोबारमा संलग्न नविन खड्कालाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको छ भने वीरगञ्जका मेयर राजेशमान सिंहविरुद्ध लिखतसम्बन्धी कसुरमा पक्राउ पुर्जी जारी भएको छ ।

सर्वोच्च अदालतले नेपालमा विचाराधीन मुद्दामा विदेशमा रहेका नेपाली नागरिकलाई दूतावास वा कूटनीतिक निकायमा उपस्थित भई अनलाइनमार्फत बयान र वकपत्र गर्न सकिने आदेश जारी गरेको छ। न्यायाधीशद्वय हरि फुयाल र बालकृष्ण ढकालको संयुक्त इजलासले सूचना प्रविधिको प्रयोग गरी न्याय सम्पादनलाई सहज बनाउन यो निर्णय गरेको हो। यसअघि विशेष अदालतको एउटा इजलासले भ्रष्टाचार मुद्दामा विदेशबाट अनलाइन बयान दिन नसकिने राय दिएको थियो।

तत्कालीन खानेपानी तथा हालको पूर्वाधार विकास मन्त्रालयका सचिव विश्वबाबु पुडासैनीमाथि दबाब, धम्की तथा बार्गेनिङ गरेको आरोपमा उपेन्द्रबहादुर शाहीलाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। जिल्ला अदालत काठमाडौँले उनलाई पाँच दिन हिरासतमा राखेर अनुसन्धान गर्न अनुमति दिएको छ। प्रहरीले शाहीमाथि आपराधिक विश्वासघात, एक्सटोर्सन तथा सम्पत्ति शुद्धीकरणसम्बन्धी कोणबाट अनुसन्धान अघि बढाएको छ।

१८औँ सहिद भीमनारायण स्मृति कप फुटबल प्रतियोगिताको क्वार्टरफाइनलमा आयोजक सहिद भीमनारायण स्मृति प्रतिष्ठान फुटबल क्लब धनकुटाले भारतको जर्जियन फुटबल क्लब कालिम्पोङलाई २-१ ले पराजित गर्दै सेमिफाइनलमा स्थान बनाएको छ। धनकुटाले खेलमा पछि परेको अवस्थालाई उल्टाएर जित हासिल गरेको हो।

१२ औं नेपाल अन्तर्राष्ट्रिय एमेच्योर गल्फ च्याम्पियनसिप भोलिदेखि गोकर्ण गल्फ क्लबमा सुरु हुँदैछ। नेपाल गल्फ संघद्वारा आयोजित यस प्रतियोगितामा नेपालसहित भारत, बङ्गलादेश, भुटान र श्रीलंकाका ५४ खेलाडीले प्रतिस्पर्धा गर्नेछन्। यो प्रतियोगिता आरएण्डएबाट मान्यता प्राप्त भएकाले खेलाडीहरूले डब्लुएजिआरमा वरियता पाउनेछन्।

महालक्ष्मी विकास बैंकले आफ्नो ३२औँ वार्षिकोत्सवको अवसरमा महालक्ष्मी कर्पोरेट क्रिकेट लिग २०२६–२७ (सिजन–५) आयोजना गर्ने भएको छ । यो प्रतियोगिता जेठ १७ गतेदेखि २० गतेसम्म काठमाडौंको रोयल स्पोर्टस् पार्कमा सञ्चालन हुनेछ । बैंक तथा वित्तीय क्षेत्रका कर्मचारीहरूबीच आपसी सम्बन्ध सुदृढ गर्ने उद्देश्यले यो लिग प्रत्येक वर्ष आयोजना गरिँदै आएको छ ।

पोखरा महानगरपालिकाले पृथ्वीचोकस्थित प्रस्तावित बसपार्कको जग्गामा बसोबास गरिरहेका ५७५ जना भूमिहीन दलित, सुकुम्बासी र अव्यवस्थित बसोबासीको विवरण संकलन गरेको छ। महानगर प्रमुख धनराज आचार्यले वास्तविक सुकुम्बासीको पहिचान गरी व्यवस्थापन गर्ने र त्यसपछि बसपार्क निर्माण प्रक्रिया अघि बढाउने बताएका छन्। यसअघि बसपार्कको अतिक्रमित जग्गा खाली गर्न ३५ दिने सूचना जारी गरिएको थियो, जसको म्याद सकिँदैछ।

सरकारले समस्याग्रस्त सहकारीबाट ऋण असुलीबाट प्राप्त रकम नै पीडित बचतकर्तालाई फिर्ता गरिएको स्पष्ट पारेको छ। भूमि व्यवस्था, सहकारी, संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय अन्तर्गतको समस्याग्रस्त सहकारी व्यवस्थापन समितिले राज्यकोषको रकमबाट बचत फिर्ता गरिएको भन्ने भ्रम चिर्न विज्ञप्ति जारी गरेको छ। हालसम्म २० समस्याग्रस्त सहकारीका १० हजारभन्दा कम बचत मागदाबी भएका साना बचतकर्ताको बचत चरणबद्ध रूपमा फिर्ता भइरहेको छ।

सरकारले देशभरका स्थानीय तहमा रहेका रोजगार सेवा केन्द्रहरूलाई 'रोजगार, सीप तथा उद्यमशीलता केन्द्र'का रूपमा रूपान्तरण गर्ने प्रक्रिया अघि बढाएको छ। युवा, श्रम तथा रोजगार मन्त्रालयले 'रोजगार, सीप तथा उद्यमशीलतासम्बन्धी एकीकृत सेवा प्रवाह कार्यविधि, २०८३' स्वीकृत गरी कार्यान्वयनका लागि सम्बन्धित निकायमा पठाएको छ। यसबाट रोजगारी सिर्जना, सीप विकास र उद्यमशीलता प्रवर्द्धनलाई एकीकृत रूपमा सुदृढ गरिनेछ।

भारत सरकारले नेपालको कानुन कार्यान्वयन गर्ने निकायको क्षमता अभिवृद्धिमा सहयोग पुर्‍याउने उद्देश्यले १० वटा कैदी बोक्ने ट्रक उपहार स्वरूप प्रदान गरेको छ। मंगलबार वीरगञ्जमा आयोजित समारोहमा भारतीय महावाणिज्यदूत देवी सहाय मीनाले पर्साका प्रमुख जिल्ला अधिकारी भोला दाहाललाई ती सवारी साधनहरू हस्तान्तरण गरे।

अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले भारतमा भएको उच्चस्तरीय बैठकमा अस्ट्रेलिया, भारत र जापान सम्मिलित सुरक्षा तथा रणनीतिक सहकार्य समूह ‘क्वाड’ लाई पुनः सक्रिय र प्रभावकारी बनाउन आह्वान गरेका छन्। रुबियोले सहयोगलाई ‘फोरमबाट कार्यमुखी साझेदारी’ तर्फ लैजानुपर्ने आवश्यकता औँल्याउँदै यस समूहलाई ठोस परिणाम दिने सहकार्य संरचनाका रूपमा विकास गर्नुपर्ने बताएका छन्। यो बैठक अमेरिकाले इरानसँग सम्बन्धित नीति र अमेरिकी प्रतिबद्धताबारे अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा उठिरहेका प्रश्नबीच भएको हो।

भारत र संयुक्त राज्य अमेरिकाले मंगलबार महत्वपूर्ण खनिज र दुर्लभ पृथ्वीजन्य तत्वहरूको आपूर्ति, खनन तथा प्रशोधन सुरक्षित गर्न द्विपक्षीय सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका छन्। भारतीय विदेशमन्त्री एस जयशंकरले यसलाई विश्वव्यापी परिदृश्यमा रणनीतिक महत्व भएको ऐतिहासिक सम्झौताको रूपमा घोषणा गरेका हुन्। यो सम्झौताले उच्च-इलेक्ट्रोनिक्स, ऊर्जा प्रविधि, रक्षा प्रणाली र विद्युतीय सवारीका लागि आवश्यक पर्ने महत्वपूर्ण खनिजहरूको आपूर्ति श्रृंखलालाई विविधीकरण गर्ने लक्ष्य राखेको छ।

गायक सोम गुरुङले लोक–पप शैलीमा नयाँ गीत ‘चौंरीको गोठ’ सार्वजनिक गरेका छन् । यो गीतले नेपाली पहाडी जनजीवन, संस्कृति र प्रेमको चित्रण गरेको छ । गीतको भिडियोमा सुरेश कोली र रश्मी गुरुङले अभिनय गरेका छन् ।

अभिनेत्री वर्षा शिवाकोटी सिनेमा ‘गंगा रानी’मा अनुबन्धित भएकी छन्, जसको निर्माण टिमले एक पोस्टर सार्वजनिक गरेको छ । निर्माण टिमले मुख्य पात्रहरूका लागि ४ महिला र ४ पुरुष कलाकारको कास्टिङ कलको आह्वान गरेको छ । इच्छुक कलाकारहरूले जेठ २० गतेसम्म आवेदन दिन सक्नेछन् ।

अमेरिकाको कोलोराडोमा आयोजित अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाजको सम्मेलनका अवसरमा नेपाल अमेरिका पत्रकार संघ (नेजा)ले नेपाली भाषा साहित्यको प्रवर्द्धनमा प्रवासी पत्रकारिताको भूमिका विषयक अन्तर संवाद कार्यक्रम आयोजना गर्‍यो। कार्यक्रमका सहभागी वक्ताहरूले प्रविधिको विकाससँगै नेपाली पत्रकारिताको अभ्यास र प्रभाव नेपालको सीमाभित्र मात्र सीमित नरहेको र यसले विश्वव्यापीकरण भएको औँल्याए। उनीहरूले नेपाली भाषा, साहित्य र संस्कृतिको प्रवर्द्धन र विस्तारमा पत्रकारिताको भूमिका अहम् रहेकोमा जोड दिए।

रोल्पाको थवाङमा हावाहुरीका कारण ढलेको रूखले च्याप्दा दुई जना महिलाको मृत्यु भएको छ। मृत्यु हुनेमा थवाङ गाउँपालिका–२ हेलोवाङकी ६० वर्षीया रुजु झाँक्री र सोही ठाउँकी ५० वर्षीया मनबुजी झाँक्री रहेका छन्। प्रहरीका अनुसार रुजुको घटनास्थलमै मृत्यु भएको थियो भने मनबुजीको उपचारका लागि पोखरा लैजाने क्रममा मृत्यु भएको हो।

अमेरिकाको क्यालिफोर्नियाको गार्डेन ग्रोभ क्षेत्रमा रहेको एक रासायनिक ट्याङ्कीबाट ‘मिथाइल मेथाक्रिलेट’ नामक ज्वलनशील रसायन चुहावट भएपछि करिब ४० हजार मानिसलाई घर छाड्न आदेश दिइएको छ। अग्निनियन्त्रकहरूले ट्याङ्की विस्फोट हुने वा रसायन फैलिने उच्च जोखिम रहेको चेतावनी दिएका छन्। हालसम्म कसैलाई चोटपटक लागेको रिपोर्ट छैन, तर चुहावटको कारण पत्ता लाग्न सकेको छैन।

मकवानपुरको भीमफेदी गाउँपालिका–८ मा तराई–मधेश द्रुतमार्गअन्तर्गत सुरुङमा काम गर्ने क्रममा फलामको रिपिट उपकरण खसेर लाग्दा एक कामदारको मृत्यु भएको छ भने अर्का एक जना घाइते भएका छन्। प्रहरीका अनुसार बर्दियाका करिब ३० वर्षीय रामगोपाल चौधरीको मृत्यु भएको छ भने मकवानपुरका २२ वर्षीय सन्तोष बम्जन घाइते भएका छन्।

धादिङको गजुरी र बेनिघाट रोराङ गाउँपालिकामा हैजाका शङ्कास्पद बिरामी फेला परेका छन्। गजुरी गाउँपालिका वडा नम्बर ५ मा एकजना बिरामीलाई काठमाडौं पठाइएको छ भने वडा नम्बर ३ मा झाडापखालाका तीन बिरामी स्वास्थ्य संस्थामा आएका छन्। बेनिघाट रोराङ गाउँपालिका वडा नम्बर ८ मा तीनजना शङ्कास्पद हैजाका बिरामीको उपचार भइरहेको छ। हैजाको बिरामी परीक्षणबाट पुष्टि भएकाले गजुरी गाउँपालिकामा खानेपानी परीक्षण गरिने जनस्वास्थ्य कार्यालय धादिङले जनाएको छ।

अस्वस्थकर खानपान र बदलिँदो जीवनशैलीका कारण नेपालमा उच्च रक्तचापका बिरामीको संख्या बढ्दै गएको छ। स्वास्थ्य सेवा विभागका निर्देशक अनुज भट्टचनका अनुसार अत्यधिक नुन र चिल्लो पदार्थको सेवन, शारीरिक निष्क्रियता, धूम्रपान, मद्यपान, तनाव, वायु प्रदूषण र सहरीकरणले जोखिम बढाएको छ। विश्वभर करिब १.४ अर्ब मानिस उच्च रक्तचापबाट प्रभावित छन्।

सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीश तिलप्रसाद श्रेष्ठ बोनम्यारो क्यान्सरबाट गम्भीर बिरामी परेका छन्। उनी हाल भारतको नयाँ दिल्लीस्थित राजीव गान्धी क्यान्सर इन्स्टिच्युट एन्ड रिसर्च सेन्टरमा उपचार गराइरहेका छन्। उनको स्वास्थ्य अवस्था जटिल रहेको र उपचार महँगो भएकाले न्याय सेवा अधिकृत समाजले आर्थिक संकलनको पहल सुरु गरेको छ।

काठमाडौं महानगरपालिका भित्रका विद्यालयहरूबाट कक्षा ११ र १२ मा छात्रवृत्ति प्राप्त गर्न २६,८८८ जना विद्यार्थीले अनलाइन आवेदन फाराम भरेका छन्। यसरी आवेदन दिनेमा १६,५४९ छात्र, १०,३३३ छात्रा र ६ जना अन्य छन्। आवेदकमध्ये २३,४९९ जनाको आवेदन स्वीकृत भइसकेको छ भने ८४ आवेदन अस्वीकृत भएका छन्।

सिद्धार्थ बैंकले गण्डकी प्रदेशको तनहुँस्थित १२ सामुदायिक विद्यालयहरूलाई इन्टरएक्टिभ डिस्प्ले स्मार्ट बोर्ड हस्तान्तरण गरेको छ। यस कार्यले १५ सयभन्दा बढी विद्यार्थीलाई आधुनिक तथा गुणस्तरीय शिक्षा प्रदान गर्ने उद्देश्य राखिएको छ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सांसदहरूले शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रमा लागू गरिएको हप्तामा दुई दिनको सार्वजनिक बिदा तत्काल पुनर्विचार गर्न सरकारसँग माग गरेका छन्। सांसद एलिजा गुरुङले बौद्ध सम्पदा संरक्षणका लागि क्रियाशील गुम्बा विकास समिति खारेज गर्ने प्रस्तावको विरोध गर्दै यसलाई सशक्त बनाउनुपर्ने दाबी गरिन्। यसैबीच, गण्डकीको मादी गाउँपालिकाले शिक्षकहरूलाई सूचना प्रविधिसम्बन्धी तालिम प्रदान गरेको छ।

पोखरा महानगरपालिकाले फिर्केखोलाको खोलाघरभित्र अतिक्रमण गरी निर्माण गरिएका अवैध संरचनाहरू हटाउन आइतबार बिहानदेखि डोजर परिचालन गरेको छ। फेवातालको मुहानका रूपमा रहेको यस खोलाको संरक्षण र सीमांकनका लागि सर्वोच्च अदालतले दिएको आदेश कार्यान्वयन गर्ने क्रममा महानगरपालिकाले यो कदम चालेको हो। महानगरपालिकाले २०८० साउनमा गरेको प्राविधिक नापजाँचमा ८ किलोमिटर लामो खोलाको बहाव क्षेत्रभित्र १६० भन्दा बढी अवैध संरचनाहरू निर्माण भएको तथ्य फेला परेको थियो।

नारायणी नदी किनारमा बाढीले क्षति पुर्याउन सक्ने जोखिमयुक्त स्थानमा आपतकालीन तटबन्ध निर्माण गर्न सिँचाइ तथा जलस्रोत व्यवस्थापन आयोजना भरतपुरले १६ करोड ५० लाख रुपैयाँ बराबरको बोलपत्र आह्वान गरेको छ। भरतपुर महानगरपालिकाका विभिन्न वडामा तीन प्याकेजमा तटबन्ध निर्माण गरिनेछ। कानुनमन्त्री सोविता गौतमका अनुसार स्थानीयको माग सम्बोधन गर्दै संघीय बजेट व्यवस्थापन गरी बोलपत्र आह्वान गरिएको हो।

नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले काठमाडौँको मध्यभागमा १३२ केभी क्षमताको भूमिगत प्रसारण लाइन निर्माण गर्ने भएको छ । चक्रपथभित्र सहज विद्युत् आपूर्ति र सहरी सौन्दर्य अभिवृद्धि गर्ने लक्ष्यका साथ यो आयोजना अघि बढाइएको हो । यस आयोजनाका लागि प्राधिकरणले विद्युत् विकास विभागमा अनुमति आवेदन दिएको छ ।

विश्वको सबैभन्दा ठूलो तरल प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी) उत्पादकमध्येको एक कतार इनर्जीले आफ्नो ग्यास ढुवानीमा देखिएको अवरोधलाई आगामी भदौको अन्त्यसम्म लम्ब्याएको छ। यस घोषणाले ऊर्जा संकट झेलिरहेका एसियाली र युरोपेली मुलुकहरूलाई थप चिन्तित बनाएको छ। कतारबाट इटलीका लागि तय भएका १७ वटा एलएनजी ढुवानी रद्द भएका छन्, जसले इटलीको औद्योगिक र घरेलु ऊर्जा क्षेत्रमा गम्भीर प्रभाव पार्ने देखिएको छ।

नेकपा एमालेका सांसद ऐन महरले बझाङ जिल्लामा पर्याप्त जलविद्युत उत्पादन भइरहे पनि ४० प्रतिशतभन्दा बढी जनता अँध्यारोमा बस्न बाध्य भएको भन्दै सरकारको ध्यानाकर्षण गराएका छन्। मंगलबार प्रतिनिधिसभा बैठकमा बोल्दै उनले बझाङको विद्युत र सञ्चार सेवाको दयनीय अवस्थाबारे जानकारी गराए। सांसद महरले समस्या समाधानका लागि तत्काल सबस्टेसन निर्माण र सञ्चार सेवा सहज बनाउन माग गरेका छन्।

झिमरुक जलविद्युत् आयोजनाको पावर हाउसमा जडान गरिएको ट्रान्सफर्मरमा प्राविधिक समस्या देखिएपछि प्युठान, रोल्पा र अर्घाखाँचीका विभिन्न क्षेत्रमा विद्युत् आपूर्ति अवरुद्ध भएको छ। आइतबार रातिदेखि सेवा बन्द हुँदा स्थानीय उपभोक्ता तीन दिनयता प्रभावित बनेका छन्। बुटवल पावर कम्पनी लिमिटेडका अनुसार १५ मेगाभोल्ट एम्पियर क्षमताको ट्रान्सफर्मरमा समस्या आएपछि उत्पादन तथा वितरण प्रणाली रोकिएको हो।

कृषि, वन तथा पर्यावरण मन्त्रालयले धान खेती गर्ने किसानलाई उनीहरूको खेती गर्ने जमिनको क्षेत्रफल र उत्पादनको अनुपातमा रासायनिक मल वितरण गर्ने भएको छ। यसका लागि करिब ४० हजार मेट्रिकटन युरिया र डिएपी मल छिट्टै आयात गरिने प्रक्रिया अघि बढाइएको छ। मन्त्रालयले गुणस्तरहीन मलको कारोबार गर्ने व्यापारीलाई कारबाही गर्ने जनाएको छ।

आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा लुम्बिनी प्रदेशको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा कृषि र वन क्षेत्रको योगदान करिब ३० प्रतिशत रहने अनुमान छ। यस प्रदेशमा व्यावसायिक तरकारी खेतीतर्फ किसानहरूको आकर्षण बढेको छ, जसले गर्दा क्षेत्रफल र उत्पादन दुवैमा वृद्धि भएको छ। यस्तै, मसला बालीको उत्पादनमा पनि १०.५८ प्रतिशतको वृद्धि दर्ता भएको छ, तर खाद्य बाली र फलफूलको उत्पादनमा भने गिरावट आएको छ।

बागलुङका किसानहरू अमेरिकन फौजीकिराको प्रकोपले मकै बाली सखाप भएपछि चिन्तित भएका छन्। यसैबीच, जेठ ११ गते परेको असिनापानीले उनीहरूको पीडा थप बढाएको छ। बाली संरक्षण अधिकृत सचिन गहतराजका अनुसार जिल्लाका विभिन्न गाउँपालिकाका किसानले लगाएको मकैमा फौजीकिराको प्रकोप देखिएको छ।

दार्चुलाको हिमाली क्षेत्रमा बहुमूल्य यार्चागुम्बा संकलनका लागि हालसम्म १३८ जनाले अनुमतिपत्र लिएका छन्। अपिनाम्पा संरक्षण क्षेत्र कार्यालयले वैशाख अन्तिम सातादेखि अनुमतिपत्र वितरण सुरु गरेको हो। हालसम्म वितरण गरिएका सबै अनुमतिपत्र संरक्षण क्षेत्रभित्रका रैथाने बासिन्दाका लागि जारी गरिएका छन्।

राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीकी सांसद खुस्बु ओलीले झापाको कनकाई नगरपालिकामा सञ्चालित करोडौंको लगानीमा बनेको फोहोर व्यवस्थापन आयोजनामा व्यापक भ्रष्टाचार र चोरी भएको आरोप लगाएकी छिन्। मंगलबार प्रतिनिधिसभामा बोल्दै उनले उक्त परियोजना अहिले कबाडीखानामा परिणत भएको र बायोग्याससमेत उत्पादन गर्न नसकेको दाबी गरिन्। सांसद ओलीले सम्भाव्यता अध्ययन नै नगरी परियोजना निर्माण गरिएको र यसमा ठूलो अनियमितता भएको तर्क गर्दै तत्काल छानबिनको माग गरेकी छिन्।

मुस्ताङ जिल्लाका पाँचमध्ये चार स्थानीय तहका उच्च लेकमा औषधीय गुण भएको बहुमूल्य जडीबुटी यार्सागुम्बा सङ्कलन सुरु भएको छ । राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोष, अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र आयोजना (एक्याप) जोमसोम र लोमान्थाङको कार्यक्षेत्रमा पर्ने उच्च लेकहरूमा धमाधम यार्सा सङ्कलन भइरहेको छ ।

सरकारले पेटेन्ट तथा औद्योगिक डिजाइन दर्ताका लागि प्राविधिक परीक्षण प्रक्रियालाई आउटसोर्सिङ गर्ने भएको छ। यसका लागि उद्योग विभागले विज्ञहरूको रोस्टर सूची तयार गर्ने प्रक्रिया अघि बढाएको छ। सरकारी अधिकारीहरूमा प्राविधिक ज्ञान र अनुभवको कमीलाई सम्बोधन गर्न यो कदम चालिएको हो।

नेपाल विद्युतीय व्यवसायी महासंघको आयोजनामा विद्युत्, इलेक्ट्रोनिक्स, सञ्चार, सूचना प्रविधि तथा वैकल्पिक ऊर्जा क्षेत्रसँग सम्बन्धित अन्तर्राष्ट्रियस्तरको बृहत् प्रदर्शनी ‘फिन इलेक्ट्रो–टेक २०२६’ आगामी २०८३ साल जेठ २२ देखि २५ गतेसम्म काठमाडौंस्थित भृकुटीमण्डप प्रदर्शनी हलमा आयोजना हुने भएको छ । यो प्रदर्शनीले सुरक्षित, गुणस्तरीय तथा आधुनिक विद्युतीय सामग्रीको प्रयोगबारे जानकारी गराउने उद्देश्य राखेको छ ।

नेपालको सूचना तथा सञ्चार प्रविधि क्षेत्रको सर्वोच्च संगठन, क्यान महासंघमा सुनैना घिमिरे पाण्डेले व्यक्तिगत कारणले राजीनामा दिएपछि वरिष्ठ उपाध्यक्ष चिरञ्जीवी अधिकारीले बाँकी कार्यकालका लागि कार्यवाहक अध्यक्षको जिम्मेवारी सम्हालेका छन्। यो नेतृत्व परिवर्तन नेपालको तीव्र गतिमा विकास भइरहेको डिजिटल इकोसिस्टमका लागि महत्त्वपूर्ण समयमा भएको छ।

नेपाली लोक रक ब्यान्ड नेपथ्यले रोजगारीका लागि मलेसिया पुगेका नेपाली श्रोतामाझ पहिलोपटक सांगीतिक प्रस्तुति दिन लागेको छ। यसअघि क्यानाडा र न्युजिल्यान्ड भ्रमण सकेर फर्किएको ब्यान्डले जुन १ (जेठ १८) मा क्वालालम्पुरको ‘जेप क्वालालम्पुर’मा कन्सर्ट गर्नेछ। मुख्य गायक अमृत गुरुङले मलेसियाबाट सामाजिक सञ्जालमार्फत जोडिएका दर्शकलाई भेट्न आतुर रहेको बताएका छन्।

नेपाली मौलिक खान संस्कृति, पाककला तथा पर्यटन प्रवद्र्धनलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरसम्म पुर्‍याउने उद्देश्यसहित नेपाली सेफ सोसाइटी (एनसिएस) गण्डकी प्रदेशको नयाँ कार्यसमिति सर्वसम्मत रूपमा गठन गरिएको छ। अन्तरास्ट्रिय सेफ सोसाइटीका केन्द्रीय अध्यक्ष अरुण अधिकारीले नेपाली भान्छे, कुक तथा सेफहरूको विश्व बजारमा छुट्टै पहिचान स्थापित भइसकेको र उनीहरूको माग निरन्तर बढिरहेको बताए।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को प्रवास नेपाली सम्पर्क विभाग, मलेसियाले जुन १ मा आफ्नो दोस्रो ऐतिहासिक अधिवेशन आयोजना गर्ने भएको छ। क्वालालम्पुरस्थित नेटफार प्रेस्टो क्याफेमा हुने यस अधिवेशनको तयारी अन्तिम चरणमा पुगेको छ। यसको उद्देश्य मलेसियामा रास्वपा प्रवास संगठनलाई सशक्त, व्यवस्थित र प्रभावकारी बनाउनु रहेको छ।

दक्षिणाम्नाय शृङ्गेरी शारदा पीठका पीठाधीश्वर जगद्गुरु शंकराचार्य श्री श्री विधुशेखर भारती महास्वामीजीले “धार्मिक विजय यात्रा नेपाल–२०२६” को अवसरमा चन्द्रागिरिस्थित भालेश्वर महादेव मन्दिरमा दर्शन तथा पूजा–अर्चना गरेका छन्। चन्द्रागिरि हिल्सका अध्यक्ष हेमराज ढकाल र सञ्चालक समितिका पदाधिकारीहरूले उनलाई स्वागत गरेका थिए।

जगद्गुरु शंकराचार्य श्री श्री विधुशेखर भारतीले नेपाल प्रहरी प्रधान कार्यालयको अवलोकन भ्रमण गरी प्रहरी कर्मचारीहरूलाई आशीर्वचन प्रदान गरेका छन्। भ्रमणका क्रममा उनले प्रहरी परिसरमा ‘कल्पवृक्ष’ रोपण गरे र प्रहरी महानिरीक्षक दान बहादुर कार्कीको शब्द रचनामा तयार पारिएको “शिव शम्भू” भजनको विमोचन गरे।

सुदूरपश्चिमका चार जिल्ला बाजुरा, बझाङ, डोटी र अछामको संगमस्थल खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्जमा गंगा दशहराको अवसरमा धार्मिक मेला लागेको छ । यो मेलाले देश विदेशका भक्तजनलाई आकर्षित गरिरहेको छ । त्रिवेणी धाममा स्नान, पूजाआजा र धार्मिक अनुष्ठानमा सहभागी हुन हजारौँ श्रद्धालुहरूको सहभागिता रहने अपेक्षा गरिएको छ ।

संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयअन्तर्गतका विभिन्न १७ निकायमा रिक्त पदका लागि चार हजार ३४८ जनाले आवेदन दिएका छन्। मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको तथ्याङ्कअनुसार रोष्टर सूचीमा परेका आवेदनहरूको मूल्याङ्कन समितिद्वारा अध्ययन तथा छानबिन भइरहेको छ।

संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री खडक राज पौडेलले पर्यटन केवल प्राकृतिक सम्पदा वा धार्मिकस्थलको विषय नभई व्यवस्थापन, संस्कृति र कथासँग जोडिएको क्षेत्र भएको बताएका छन्। प्रतिनिधिसभाको बैठकमा उनले पर्यटनलाई बुझ्ने दृष्टिकोण व्यापक हुनुपर्ने र यसका लागि व्यवस्थापकीय क्षमता तथा प्रभावकारी कानुन आवश्यक रहेको धारणा राखे। मन्त्री पौडेलले पर्यटनलाई कथा निर्माणसँग तुलना गर्दै कुनै पनि स्थानलाई कसरी प्रस्तुत गरिन्छ भन्ने कुराले पर्यटन उद्योगको सफलता निर्धारण गर्ने बताए।

अध्यागमन विभागले विदेशी पर्यटकको सुरक्षा, सेवा प्रवाहको गुणस्तर अभिवृद्धि र सूचना व्यवस्थापनलाई प्रभावकारी बनाउन 'विदेशी नागरिक व्यवस्थापन सूचना प्रणाली' (एफएनएमआईएस) लागू गरेको छ। यो प्रणालीले नेपाल भ्रमण गर्ने विदेशी नागरिकहरूको सुरक्षा, सूचनामा सहजीकरण र सम्भावित अपराध नियन्त्रणमा सहयोग पुर्‍याउने उद्देश्यले विकास गरिएको हो। यस प्रणालीलाई पहिलो चरणमा काठमाडौं उपत्यकाका तारे होटलहरूमा र दोस्रो चरणमा देशभरका विभिन्न पर्यटनसँग सम्बन्धित संस्थामा लागू गरिएको छ।

निलम पौडेल लैंगिक तथा यौनिक अल्पसंख्यक समुदायबाट सगरमाथा आरोहण गर्ने पहिलो ट्रान्सवुमन बनेकी छन्। उनले यो आरोहणलाई आफूहरूमाथि हुने हिंसा, अपहेलना र अस्वीकारविरुद्धको रूपमा लिएको र अवसर पाएमा आफूहरू पनि सक्षम रहेको बताइन्। पौडेलले यो आरोहणले यौनिक तथा लैंगिक अल्पसंख्यक समुदायले भोग्दै आएको सामाजिक विभेद र पहिचानको संघर्षमाथि विजय हासिल गरेको दाबी गरिन्।

अमेरिकाको टेक्सस राज्यमा बस्ने गीता राई कलेजो र मिर्गौलाको गम्भीर समस्याका कारण जीवन मरणको दोसाँधमा छिन्। उनका दुवै मिर्गौलाले काम गर्न छाडेको छ र कलेजोमा पनि गम्भीर समस्या देखिएको छ। श्रीमान् दिल रसाइलीले श्रीमतीको उपचारका लागि सहयोगको याचना गरेका छन्।

नेपालकी ट्रान्स महिला निलम पौडेल सगरमाथाको सफल आरोहणपछि काठमाडौं फर्किएकी छिन्। गत शनिबार सगरमाथाको सफल आरोहण गरेसँगै उनी सगरमाथा आरोहण गर्ने पहिलो ट्रान्स महिला बनेकी छिन्। पौडेलले यो आरोहणलाई वर्षौँसम्म भोगिएको सामाजिक विभेद, अस्वीकृति र पहिचानको संघर्षमाथिको विजयको प्रतीकका रूपमा लिएको बताइन्।

इरानका सर्वोच्च नेता मोजताबा खामेनीईले खाडी देशहरूलाई अमेरिकी सैन्य बेस नराख्न चेतावनी दिएका छन्। उनले मंगलबार एक्समार्फत यस्तो चेतावनी दिँदै यस क्षेत्रका राष्ट्रहरूले अब अमेरिकी सैन्य बेसका लागि सुरक्षा कवचको रूपमा काम नगर्ने बताएका हुन्। खामेनीईले अमेरिकाका लागि यस क्षेत्रमा सैन्य बेस स्थापना गर्न अब कुनै सुरक्षित स्थान बाँकी नरहेको दाबी गरेका छन्।

इरानले फार्स प्रान्तको लामर्डस्थित खेलकुद हलमा भएको भनिएको क्षेप्यास्त्र आक्रमणलाई लिएर अमेरिकामाथि ‘घृणित युद्ध अपराध’ गरेको आरोप लगाएको छ । इरानको विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बाघाईका अनुसार उक्त आक्रमणमा २४ जना सर्वसाधारणको मृत्यु भएको र १३० भन्दा बढी घाइते भएको दाबी गरिएको छ । इरानी पक्षले यो घटनालाई सामान्य सैन्य कारबाही नभई नागरिक लक्षित योजनाबद्ध आक्रमण भएको आरोप लगाएको छ ।

अमेरिकाले दक्षिण इरानमा आत्मरक्षाका लागि हवाई आक्रमण गरेको जनाएको छ। अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्ड (सेन्टकम) का अनुसार यी आक्रमणहरू इरानी मिसाइल साइटहरू र बारुद राख्ने प्रयास गरिरहेका डुंगाहरूलाई लक्षित गरिएको थियो। इरानले भने आफ्नो हवाई क्षेत्रमा अमेरिकी ड्रोन खसालेको र विमानमाथि गोली चलाएको दाबी गरेको छ।