भन्सार विभाग

चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो १० महिना (साउनदेखि वैशाखसम्म) मा नेपालको वैदेशिक व्यापार १४.७५ प्रतिशतले बढेर १९ खर्ब ४१ अर्ब ६० करोड रुपैयाँ पुगेको छ। यस अवधिमा आयात १४.८२ प्रतिशतले बढेर १६ खर्ब ९२ अर्ब ६४ करोड रुपैयाँ पुगेको छ भने निर्यात १४.२५ प्रतिशतले बढेर २ खर्ब ४८ अर्ब ९६ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। आयातको तुलनामा निर्यातको हिस्सा कम हुँदा व्यापार घाटा १४.९२ प्रतिशतले बढेर १४ खर्ब ४३ अर्ब ६७ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।

भन्सार विभागले भन्सार मूल्यांकन डाटाबेस प्रणालीमा अन्तर्राष्ट्रिय बजार मूल्य समावेश गरी नयाँ प्रणालीको औपचारिक सुरुआत गरेको छ। अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले सोमबार अर्थ मन्त्रालयमा आयोजित कार्यक्रममा प्रणालीको घोषणा गर्दै यसले भन्सार मूल्यांकन प्रक्रियालाई थप पारदर्शी र यथार्थपरक बनाउने विश्वास व्यक्त गरे। यो प्रणालीले अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार सहजीकरणमा सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।

ताप्लेजुङको टिप्ताला नाकामा कर्मचारी व्यवस्थापन गरिएसँगै पुनः सञ्चालनमा आएको छ । विगतमा स्थानीय सहयोगीको भरमा सञ्चालन हुँदै आएको र कोभिड-१९ महामारीपछि बन्द गरिएको यो नाका नियमित सञ्चालनमा ल्याइएको हो । नायब सुब्बा प्रदीप धिताललाई प्रमुख तोकिएपछि नाकाको नियमित सञ्चालन सम्भव भएको छ ।

कैलालीको टीकापुरस्थित सत्ती भन्सार कार्यालयले चोरी पैठारीको अभियोगमा बरामद भएका विभिन्न मालसामानहरू खुला बोलकबोल (लिलाम बढाबढ) मार्फत बिक्री गर्ने भएको छ। भन्सार विभागले जेठ २१ गते कार्यालय परिसरमा सामानहरू लिलाम गर्न लागेको सूचना जारी गरेको छ। लिलाम गरिने सामानहरू विभिन्न १० वटा मुद्दामा पक्राउ परेका हुन् जसको प्रारम्भिक न्यूनतम मूल्याङ्कन ३ लाख ७० हजार ४८० रुपैयाँ तोकिएको छ।

कैलालीको टीकापुरस्थित सत्ती भन्सार कार्यालयले चोरी पैठारीको अभियोगमा बरामद भएका विभिन्न मालसामान जेठ २१ गते खुला बोलकबोल (लिलाम बढाबढ) मार्फत बिक्री गर्ने भएको छ। भन्सार विभागले जारी गरेको सूचना अनुसार, १० वटा मुद्दामा बरामद भएका यी सामानहरूको न्यूनतम मूल्याङ्कन ३ लाख ७० हजार ४८० रुपैयाँ तोकिएको छ। लिलामीमा कस्मेटिक सामग्री, मोबाइलका पार्टपुर्जा, मोटर, बोरिङ पाइप, ब्याट्री, कपडा, भाँडाकुँडा र साइकलका ट्युब लगायतका वस्तुहरू समावेश छन्।

भारत सरकारले नेपालसहित विदेशबाट आयात हुने चियाको परीक्षण सम्बन्धी व्यवस्थामा आंशिक सहजीकरण गरेको छ। भारतीय टी बोर्डले मे १९, २०२६ मा जारी गरेको ‘कोरिजेन्डम–२’ अनुसार अब पुनः निर्यातका लागि आयात हुने चियाको मात्र अनिवार्य परीक्षण गरिने भएको हो। यसअघि सबै आयातित चियाको अनिवार्य परीक्षण गर्ने व्यवस्थाले नेपाली चिया निर्यातमा अवरोध आउने व्यवसायीहरूको चिन्ता थियो।

पछिल्लो दशकमा नेपालको कृषि क्षेत्रमा लगानी र उत्पादनबीचको अन्तर बढेको छ। सरकारले कृषि क्षेत्रमा बजेट १०.७ प्रतिशतले बढाउँदै लगे पनि उत्पादन र खेतीयोग्य जमिन भने घट्दै गएको छ। यस अवधिमा धान, मकै, कोदो र फापरजस्ता मुख्य खाद्यान्न बालीको उत्पादनमा उतारचढाव देखिएको छ।

पछिल्लो एक दशकमा नेपालको कृषि क्षेत्रमा बजेट बढ्दै गए पनि उत्पादन र खेतीयोग्य जमिन भने घट्दै गएको छ। आर्थिक वर्ष २०७०/७१ देखि २०८०/८१ सम्म मुख्य खाद्यान्नबालीको उत्पादनमा उतारचढाव देखिएको छ। यस अवधिमा केही बालीको उत्पादन बढे पनि परम्परागत बाली संकटउन्मुख अवस्थामा पुगेका छन्।