साहित्यपोस्ट

मकवानपुरको मातृभूमि साहित्य समाजले ‘मातृभूमि साहित्य उत्सव–२०८३’ आयोजना गरी चार जना स्रष्टालाई सम्मान गरेको छ। उत्सवका क्रममा ‘साहित्यमा कृत्रिम बौद्धिकता’ र ‘साहित्यमा अध्यात्म दर्शन’ विषयमा कार्यपत्र प्रस्तुत गरिएका थिए। यसका अतिरिक्त ‘नारी स्रष्टाको साहित्य सिर्जनामा पुरुष अभिव्यक्ति’ शीर्षकमा अन्तरसंवाद कार्यक्रम पनि आयोजना गरियो।

विश्वकै सबैभन्दा उच्च स्थानमा आयोजना हुने कला महोत्सव 'सा लद्दाख बिएनाले'को तेस्रो संस्करण आगामी सन् २०२६ को अगस्ट १ देखि १० तारिखसम्म लद्दाखको लेह–कारगिल करिडोरमा हुने भएको छ। यस महोत्सवले कलालाई खुला आकाशमुनि वृहत् रूपमा सञ्चालन गर्नेछ र यस वर्षको नारा 'सिग्नल्स फ्रम अनदर स्टार' रहेको छ, जसले पर्यावरण पुनरुत्थान, सिकाइ, स्मृति, जीवन्त अनुभव र जलवायु चेतनाका विचारहरूलाई समेट्नेछ।

बर्दियाका प्रकाश मल्ल विगत एक दशकदेखि सडकमा अलपत्र परेका, बिरामी र घाइते कुकुरको उद्धार, उपचार र संरक्षणमा सक्रिय हुनुहुन्छ। उहाँले गुलरियामा 'सोल्टिज होप' नामक कुकुर आश्रयस्थल सञ्चालन गरी तीन सयभन्दा बढी कुकुरको हेरचाह गरिरहनुभएको छ। मल्लले असहाय कुकुरको सेवा गरेर आत्मसन्तुष्टि खोजिरहेको बताउनुभएको छ।

पोखरामा लघुकथा प्रतिष्ठान पोखराको आयोजनामा ८५औँ नियमित लघुकथा वाचन कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ । कार्यक्रममा १४ जना लघुकथाकारहरूले आफ्ना सिर्जना वाचन गरेका थिए । यो संस्था नेपालकै एक मात्र लघुकथा केन्द्रित संस्था भएको दाबी गरिएको छ ।

चूडामणि नेपाल ‘अकिञ्चन’को लघुकथा सङ्ग्रह 'धुँवाको रङ'ले आधुनिक नेपाली समाजमा व्याप्त वर्गीय विभेद, नैतिक पतन, भ्रष्टाचार र मानवीय संवेदनहीनताको सूक्ष्म चित्रण गरेको छ। सङ्ग्रहले सत्ता, शक्ति र सम्पत्तिको आडमा बाँचिरहेका भ्रष्ट व्यक्तिको भव्य अन्त्येष्टि र साधारण श्रमिकको उपेक्षित अन्त्यलाई तुलनात्मक रूपमा प्रस्तुत गर्दै जीवनका दुई विपरीत धारालाई एउटै अन्तिम विन्दुमा उभ्याएको छ।

‘काठमाडौं कलिङ साहित्य महोत्सव (केएलएफ)’ को चौथो संस्करण २३ र २४ जेठमा ललितपुरस्थित होटेल हिमालयमा आयोजना हुने भएको छ। ‘सीमाभन्दा पर : परिवर्तनशील विश्वमा दक्षिण एसियाली साहित्य’ थिम रहेको यस महोत्सवमा दक्षिण एसियाका दर्जनौँ लेखक, कलाकार, चलचित्रकर्मी, संगीतकार, कूटनीतिज्ञ तथा बुद्धिजीवीको सहभागिता रहनेछ। महोत्सवमा प्यानल छलफल, मुख्य वक्तव्य, कविता वाचन, सांगीतिक प्रस्तुति, लेखकसँग अन्तरक्रिया, पुस्तक विमोचन, कार्यशाला, सांस्कृतिक साँझ तथा अन्तरदेशीय साहित्यिक सहकार्यका कार्यक्रमहरू आयोजना गरिनेछन्।

राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगले गत भदौ २३ र २४ गते भएको जेनजी आन्दोलनका क्रममा भएको हिंसात्मक घटनामा संलग्नताको आशंकामा पूर्वप्रधानमन्त्री सुशीला कार्की, पूर्वगृहमन्त्री सुधन गुरुङ, दुर्गा प्रसाईं लगायत ४९ जना व्यक्तिमाथि सूक्ष्म अनुसन्धान गरी दोषी देखिए कारबाही गर्न सरकारलाई सिफारिस गरेको छ। आयोगले उनीहरूले प्रदर्शनअघि, प्रदर्शनका क्रममा र पछि दिएका अभिव्यक्तिले आन्दोलनकारीलाई उत्तेजित पारेको र सार्वजनिक शान्तिमा खलल पुर्‍याएको निष्कर्ष निकालेको छ।

आगामी आर्थिक वर्षको बजेट निर्माणको पूर्वसन्ध्यामा विभिन्न व्यावसायिक क्षेत्रका प्रतिनिधिहरूले सरकारलाई करको भार घटाउन, कानुनी झन्झट अन्त्य गर्न र उद्यममैत्री वातावरण निर्माण गर्न आग्रह गरेका छन्। काठमाडौंमा आयोजित एक छलफल कार्यक्रममा सूचना प्रविधि, मोबाइल, साना उद्योग, औषधि र सीमापार व्यापार क्षेत्रका अगुवाहरूले राज्यको ‘अनुदार’ नीतिले लगानी र व्यवसायिक उत्साह दुवै घटिरहेको बताएका छन्। कम्प्युटर एशोसिएशन नेपाल महासंघ (क्यान महासंघ) का कार्यवाहक अध्यक्ष चिरञ्जीवी अधिकारीले इन्टरनेट र हार्डवेयरमा उच्च कर लगाएर डिजिटल नेपालको सपना साकार नहुने बताए।

अमेरिकाको कोलोराडोमा आयोजित तीन दिने नवौँ अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य सम्मेलन ‘कोलोराडो घोषणापत्र’ जारी गर्दै सम्पन्न भएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाज (अनेसास) द्वारा आयोजित यस सम्मेलनमा विश्व साहित्यमा नेपाली साहित्यको प्रवर्द्धन, युवा लेखकलाई प्रोत्साहन र लेखन प्रशिक्षण सञ्चालन जस्ता बुँदाहरू समेटिएका छन्। सम्मेलनमा ९ जना महिला साहित्यकारलाई ‘अनेसास नवरत्न साहित्य सम्मान तथा पुरस्कार’ पनि वितरण गरियो।

सांसद रेखाकुमारी यादवले महोत्तरीको गौशाला नगरपालिका–५ मा बसोबास गरिरहेका ३४ घरपरिवारलाई डोजर प्रयोग गरी हटाउने प्रक्रिया तत्काल रोक्न र यस क्रममा ६२ वर्षीय विनोद साहको हृदयघातबाट मृत्यु भएको घटनाबारे सरकारको ध्यानाकर्षण गराएकी छन्। उनले सर्वोच्च अदालतको आदेश विपरीत सूचना टाँस गर्ने, डोजर प्रयोग गर्ने चेतावनी दिने तथा स्थानीय बासिन्दामाथि मानसिक दबाब सिर्जना गर्ने गतिविधि भइरहेको आरोप लगाइन्।

लुम्बिनी प्रदेश सभामा 'थारू समुदायका प्रथाजनित परम्पराको संरक्षण तथा प्रवर्द्धन गर्ने सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको विधेयक, २०८३' पेस गरिएको छ। सामाजिक विकास मन्त्री जन्मजय तिमिल्सिनाले उक्त विधेयक सभा समक्ष प्रस्तुत गरेका हुन्। यस विधेयकले प्रदेशमा थारू समुदायको उल्लेख्य बसोबास रहेको र उनीहरूको आदिमकालदेखि प्रचलनमा रहेका सामूहिक प्रथाजनित अभ्यासहरूको संरक्षण, अभिलेखीकरण, प्रवर्द्धन र पुस्तान्तरणका लागि कानुनी व्यवस्था गर्ने लक्ष्य राखेको छ।

मुलुकका १० औद्योगिक क्षेत्रमा सञ्चालित उद्योगहरूले २० हजार व्यक्तिलाई प्रत्यक्ष रोजगारी प्रदान गरेका छन्। आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ को आर्थिक सर्वेक्षण अनुसार, ६३८ उद्योग सञ्चालनमा छन्। वैदेशिक लगानीका लागि स्वीकृत परियोजनाहरूमा कूल लगानीका आधारमा चिनियाँ लगानी सबैभन्दा बढी ४८ प्रतिशत रहेको छ।