अमेरिका

कोलम्बिया विश्वविद्यालयका अभियानकर्मी महमुद खलिललाई अमेरिकाबाट तत्काल देश निकाला वा नियन्त्रणमा लिन नपाउने गरी एक पुनरावेदन अदालतले रोक लगाएको छ। यो आदेशसँगै खलिलले आफ्नो मुद्दाको अन्तिम फैसलाका लागि सर्वोच्च अदालतमा अपिल गर्न पाउनेछन्। अमेरिकी सरकारले खलिलका अभिव्यक्तिहरूले देशको हितविपरीत हुने दाबी गर्दै उनलाई देश निकाला गर्न खोजेको थियो।

अमेरिका र इरान मध्यपूर्वमा जारी युद्धको अन्त्य गर्ने सम्झौताको नजिक पुगेको देखिएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ‘स्ट्रेट अफ हर्मुज’ पुनः खोल्ने सम्झौता भएको घोषणा गरे पनि इरानले भने यसलाई महत्त्वपूर्ण मुद्दामा पूर्ण सम्झौता नभएको र मस्यौदा तयार गर्ने मनसाय रहेको बताएको छ। दुवै पक्षले युद्धविराम विस्तार, जलमार्ग पुनः सञ्चालन र आणविक कार्यक्रमबारे वार्ता गर्ने प्रस्तावमा छलफल गरिरहेका छन्।

अमेरिकी रोग नियन्त्रण तथा रोकथाम केन्द्र (सीडीसी) ले पूर्वी र मध्य अफ्रिकामा चलिरहेको इबोला प्रकोपका कारण कङ्गो, युगान्डा वा दक्षिण सुडानबाट विगत २१ दिनभित्र अमेरिका प्रवेश गर्ने यात्रुहरूमाथि अस्थायी प्रतिबन्ध लगाएको छ। यो विस्तारित प्रतिबन्धले स्थायी बासिन्दा (ग्रीन कार्ड धारक) हरूलाई समेत असर गर्नेछ, जसको उद्देश्य अमेरिकामा खतरनाक सङ्क्रामक रोगहरूको विस्तार रोक्नु हो।

पाकिस्तानको मध्यस्थतामा अमेरिका र इरानबीच सन्देश आदानप्रदानको प्रक्रिया जारी रहेको छ, जसमा इरानले अमेरिकी प्रस्तावहरूको समीक्षा गरिरहेको छ । दुवै पक्ष ६० दिनसम्म युद्धविराम विस्तार गर्ने सम्भावित सहमतिको नजिक पुगेको कूटनीतिक स्रोतहरूले बताएका छन् । यसका साथै, हर्मुज जलमार्गको पुनः सञ्चालन र इरानको युरेनियम भण्डारको व्यवस्थापन जस्ता विषयमा पनि छलफल भइरहेको छ ।

इजरायली सेनाले दक्षिणी र पूर्वी लेबनानमा गरेको भीषण हवाई आक्रमणमा बालबालिकासहित कम्तीमा ३१ जनाको मृत्यु भएको छ भने सयौं घाइते भएका छन्। इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुले हिजबुल्लाहविरुद्ध सैन्य कारबाही अझ तीव्र बनाउने घोषणा गरेपछि यी आक्रमणहरू भएका हुन्। इजरायली सेनाले हिजबुल्लाहका १०० भन्दा बढी पूर्वाधार र लडाकु केन्द्रलाई लक्ष्य बनाएको दाबी गरेको छ।

इरानले आफ्नो देशमाथि अमेरिकाले गरेको नयाँ हवाई आक्रमणलाई 'युद्धविरामको गम्भीर उल्लंघन' भएको दाबी गरेको छ। अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्डले दक्षिणी इरानमा 'आत्मरक्षाका लागि' भन्दै इरानी मिसाइल केन्द्र र समुद्री बारुद बिछ्याउन खोजिरहेका डुङ्गाहरूलाई लक्षित गरी आक्रमण गरेको जनाएको छ। इरानी विदेश मन्त्रालयले यस 'आक्रामक र अनुचित कदम' को परिणामको जिम्मेवार अमेरिका नै हुनुपर्ने बताएको छ।

फिफा विश्वकप फुटबल खेल्ने आयोजक अमेरिकाको २६ सदस्यीय टोलीको घोषणा गरिएको छ। अर्जेन्टिनी प्रशिक्षक माउरिसियो पोचेट्टीनोले क्रिस्टियन पुलिसिक, टायलर एडम्स र वेस्टन म्याकेनी जस्ता मुख्य खेलाडीहरू समावेश भएको टोली सार्वजनिक गरेका हुन्। पोचेट्टीनोले टोली घोषणा गर्दा केही निर्णयहरू निकै कठिन र पीडादायी रहेको बताएका छन्।

अमेरिका र इरान ६० दिनको युद्धविराम विस्तार सम्झौताको निकै नजिक पुगेका छन्, जसमा होर्मुज जलडमरु पुनः खोल्ने विषय पनि समावेश छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्ने वा युद्ध पुनः सुरु गर्ने निर्णय शनिबार सुरक्षा क्याबिनेटसँगको बैठकपछि लिने बताएका छन्। यसैबीच, पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री सहबाज सरिफले ट्रम्पको शान्ति प्रयासको प्रशंसा गरेका छन्।

अन्तर्राष्ट्रिय अपराध प्रहरी संगठन (इन्टरपोल) ले अमेरिका, भारत र केन्याको अनुरोधमा मानव तस्करी, आतंकवाद, ठगी, जबर्जस्ती करणी र हत्या जस्ता गम्भीर अपराधमा संलग्न १५ नेपाली नागरिकविरुद्ध विश्वव्यापी खोजी तथा पक्राउका लागि रेड नोटिस जारी गरेको छ। यस सूचीमा मानव तस्करी र अध्यागमन कानुन उल्लंघनको आरोपमा केन्याले खोजी गरिरहेका विक्रान्त थापा र वीरबहादुर मगर तथा आतंकवादी गतिविधि र नक्कली नोट कारोबारमा संलग्न रहेको आरोपमा भारतले खोजी गरिरहेका नूर मोहम्मद अन्सारी जस्ता व्यक्तिहरू समावेश छन्।

अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले भारतमा भएको उच्चस्तरीय बैठकमा अस्ट्रेलिया, भारत र जापान सम्मिलित सुरक्षा तथा रणनीतिक सहकार्य समूह ‘क्वाड’ लाई पुनः सक्रिय र प्रभावकारी बनाउन आह्वान गरेका छन्। रुबियोले सहयोगलाई ‘फोरमबाट कार्यमुखी साझेदारी’ तर्फ लैजानुपर्ने आवश्यकता औँल्याउँदै यस समूहलाई ठोस परिणाम दिने सहकार्य संरचनाका रूपमा विकास गर्नुपर्ने बताएका छन्। यो बैठक अमेरिकाले इरानसँग सम्बन्धित नीति र अमेरिकी प्रतिबद्धताबारे अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा उठिरहेका प्रश्नबीच भएको हो।