राष्ट्रिय योजना आयोग

आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को बजेट निर्माण प्रक्रियामा प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालयले हस्तक्षेप गरी बजेटको आकार २१ खर्ब रुपैयाँभन्दा बढी पुर्‍याउन अर्थ मन्त्रालयमाथि दबाब दिएको छ। यसअघि राष्ट्रिय योजना आयोगले १८ खर्ब ९० अर्ब रुपैयाँको सिलिङ निर्धारण गरेको थियो। अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले व्यक्तिगत आयकरका दर घटाउने र अन्तःशुल्क खारेज गर्ने घोषणा गरे पनि प्रधानमन्त्री कार्यालयको दबाबले बजेट लेखन टोली सकसमा परेको छ।

नेपाल धितोपत्र बोर्डको अध्यक्ष नियुक्तिका लागि सिफारिस समितिले बमबहादुर मिश्र, मुकुन्द क्षेत्री र केशव श्रेष्ठको नाम सरकारसमक्ष सिफारिस गरेको छ। राष्ट्रिय योजना आयोगका सदस्य प्रा.डा. सञ्जय आचार्य नेतृत्वको समितिले यी तीन जनाको नाम सिफारिस गरेको हो।

नेपालका करिब आधाभन्दा बढी बालबालिका अझै पनि सुरक्षित पिउने पानी र व्यवस्थित शौचालयको पहुँचबाट वञ्चित रहेको हालैको 'बालबालिका बहुसूचक सर्वेक्षण २०२४/०२५' ले देखाएको छ। सर्वेक्षण अनुसार १०० बालबालिकामध्ये ४० जना मात्र शौचालयको पहुँचमा छन् भने ४७ जनाले मात्र सुरक्षित पिउने पानी पाएका छन्। यो तथ्याङ्कले नेपाल सरकारको सन् २०३० सम्ममा ९० प्रतिशत बालबालिकालाई यी आधारभूत सेवामा पुर्‍याउने दिगो विकास लक्ष्य हासिल गर्न ठूलो चुनौती रहेको औँल्याएको छ।

राष्ट्रिय योजना आयोगका पूर्वउपाध्यक्ष शिवराज अधिकारीले जनस्वास्थ्य सुधारका लागि हानिकारक वस्तुमा करको दर बढाउनुपर्ने बताएका छन्। यसैबीच, मुस्ताङको लोमान्थाङ गाउँपालिकामा आन्तरिक राजस्व कार्यालयले कर सेवा सुरु गरेको छ, जसले स्थानीय व्यवसायीलाई सहजता प्रदान गरेको छ।

जलजला गाउँपालिकाले पर्वतको कालाञ्जर पहाडमा खगोल अध्ययन केन्द्र सञ्चालन गर्ने तयारी थालेको छ। विज्ञान, प्रविधि र पर्यटन प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले यो केन्द्र स्थापना गर्न लागिएको हो। यसका लागि आवश्यक योजना निर्माण गरी सङ्घीय सरकारका निकायमा पेस गरिएको छ।

सरकारले आर्थिक समृद्धिको आधार तयार पार्ने उद्देश्यले सुरु गरेका १७ रूपान्तरणकारी आयोजनाको प्रगति न्यून रहेको भन्दै महालेखापरीक्षकको कार्यालयले प्रश्न उठाएको छ। विभिन्न क्षेत्रका यी आयोजनाहरूमध्ये केहीको भौतिक प्रगति ८८ प्रतिशतसम्म पुगे पनि गल्छी–त्रिशुली–मैलुङ–स्याफ्रुबेसी सडक आयोजनाको प्रगति ६४ प्रतिशत मात्रै छ भने प्रसारण लाइन आयोजनाहरूको प्रगति १२ देखि २७ प्रतिशतको बीचमा छ।