कर्णाली प्रदेश

आर्थिक सर्वेक्षण २०८२/८३ अनुसार, नेपालमा विद्युत्को खपत बढेसँगै पेट्रोलियम पदार्थको खपत क्रमशः घट्दै गएको छ। देशभरका ९९.१ प्रतिशत जनसंख्यामा विद्युत् पहुँच पुगेको छ, जसले गर्दा पेट्रोल र डिजेलको खपतमा क्रमशः १० प्रतिशत र ९.९ प्रतिशतले कमी आएको छ। विद्युतीय चुल्होको प्रयोग बढ्दा खाना पकाउने ग्यासको खपतमा पनि गिरावट आएको छ।

कर्णाली प्रदेश सरकारको मन्त्रिपरिषद् बैठकले विभिन्न ६ वटा निर्णय गरेको छ। बैठकले कर्णाली प्रदेश विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन (चौथो संशोधन) नियमावली, २०८३ र कर्णाली प्रदेश जीवनाशक विषादी व्यवस्थापन नियमावली, २०८३ स्वीकृत गरेको छ। साथै, योगदानमा आधारित निवृत्तिभरण कोष स्थापना तथा सञ्चालनसम्बन्धी विधेयक र कर्णाली प्रदेश सरकारको सामयिक राजस्व उठाउनेसम्बन्धी विधेयक तर्जुमासम्बन्धी अवधारणापत्रलाई सैद्धान्तिक स्वीकृति प्रदान गरिएको छ।

विद्युत्को बढ्दो प्रयोगसँगै पेट्रोलियम पदार्थको खपत क्रमशः घट्दै गएको छ। आर्थिक सर्वेक्षण २०८२/८३ अनुसार, चालु आर्थिक वर्षको फागुन मसान्तसम्म पेट्रोलको खपत १० प्रतिशत र डिजेलको खपत ९.९ प्रतिशतले घटेको छ। सहरी क्षेत्रमा विद्युतीय चुल्होको प्रयोग बढ्दा खाना पकाउने ग्यासको खपतमा पनि कमी आएको छ।

कर्णाली प्रदेशमा महिलाहरू पछिल्लो समय अटोचालक व्यवसायमा आकर्षित भइरहेका छन्, जहाँ १०० भन्दा बढी महिला यो पेसामा आबद्ध छन्। महिलालाई आत्मनिर्भर बनाउने उद्देश्यले कर्णाली प्रदेश सामाजिक विकास मन्त्रालयले ५४ जना महिला अटोचालकलाई तालिम प्रदान गरेको छ। यस तालिममा उनीहरूले पेसागत जोखिम, सामाजिक दृष्टिकोण र चुनौतीबारे अनुभव साटेका थिए।

कालीकोटको नरहरिनाथ गाउँपालिकास्थित सुँगुरखालमा १४९ घरसहित निर्मित आकर्षक एकीकृत बस्ती सुनसान बनेको छ। प्राकृतिक विपत्बाट सुरक्षित पार्ने उद्देश्यले करोडौँको सरकारी लगानीमा बनेको यो बस्तीमा स्थानीय बासिन्दा आयआर्जनको विकल्प नहुँदा र आधारभूत आवश्यकताको अभावमा बस्न नसकेपछि रित्तो भएको छ। वडाध्यक्ष नन्दराम बोगटीका अनुसार खानेपानी, विद्युत्, विद्यालय र स्वास्थ्य संस्था जस्ता न्यूनतम आधारभूत आवश्यकताको भरपर्दो व्यवस्था नहुँदा स्थानीय पुरानै जोखिमयुक्त गाउँमा फर्कन बाध्य भएका छन्।

कर्णाली प्रदेशलाई अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रवर्द्धन गर्ने प्रतिबद्धतासहित ‘कर्णाली टुरिजम् मिट-२०२६’ सुर्खेतमा सम्पन्न भएको छ। ‘प्रकृती र संस्कृतीको काखमा’ नारासहित आयोजित यस कार्यक्रममा नेपाल पर्यटन बोर्ड र वीरेन्द्रनगर नगरपालिकाको आयोजना तथा होटल व्यवसायी महासंघ सुर्खेतको समन्वयमा भारतका विभिन्न सहरबाट करिब ५० जना पर्यटन व्यवसायी, पत्रकार र ब्लगरहरूको सहभागिता थियो। कार्यक्रमले कर्णाली पर्यटन प्रवर्द्धनमा नयाँ ऊर्जा थपेको र यस क्षेत्रमा धार्मिक, आध्यात्मिक तथा प्रकृतिमा आधारित पर्यटनको अथाह सम्भावना रहेको बताइएको छ।

पश्चिम जाजरकोटमा कर्णाली प्रदेश सरकारको लगानीमा तीन पक्की पुलहरूको निर्माण कार्यले गति लिएको छ। लम्तीखोलामा २५ मिटरको पक्की पुल निर्माण सुरु भएको छ भने छेडाखोलामा ४२.७ मिटरको बेलिब्रिज निर्माण सम्पन्न भएको छ। शिवालय गाउँपालिकालाई जोड्ने २५ मिटरको दुई पीपल सडक पुलको काम पनि सुरु भएको छ। यी पुल निर्माणले स्थानीयवासीको सडक सञ्जालमा पहुँच सहज बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।

कर्णाली प्रदेशमा नेपाली कांग्रेस र नेकपा एमालेबीच भएको आलोपालो सरकार परिवर्तनको सहमति कांग्रेसको आन्तरिक विवादका कारण अलपत्र परेको छ। गत चैत्रमा कांग्रेसले सरकारको नेतृत्व गर्ने सहमति भए पनि जेठको मध्यसम्म पनि यस विषयमा कुनै छलफल अघि बढेको छैन। कांग्रेस सभापति गगनकुमार थापाले केही दिनमै कांग्रेसको नेतृत्वमा सरकार बन्ने बताए पनि पार्टीको निर्णयको पर्खाइमा रहेको कांग्रेस संसदीय दलका नेता जीवनबहादुर शाहीले बताएका छन्।

पश्चिम जाजरकोटमा कर्णाली प्रदेश सरकारको लगानीमा तीन पक्की पुलहरूको निर्माण कार्यले गति लिएको छ। यसमध्ये छेडागाड नगरपालिका–६ सुवानाउली र जुनिचाँदे–५ लामाताराको छेडाखोलामा ४२.७ मिटर लामो ‘बेलिब्रिज’ निर्माणकार्य सम्झौता समयभन्दा अगाडि नै सम्पन्न भएको छ। लम्तीखोलामा २५ मिटरको पक्की पुल र शिवालय गाउँपालिका–२/८ जोड्ने २५ मिटरको दुई पीपल सडक पुलको निर्माण कार्य सुरु भएको छ।

देशभरि परेको अविरल वर्षा र प्राकृतिक विपत्तिका कारण विभिन्न मुख्य राजमार्गहरूमा सवारी आवागमन प्रभावित भएको छ। कर्णाली, गण्डकी र बागमती प्रदेशका कतिपय सडक खण्डहरू बाढी र पहिरोका कारण पूर्ण रूपमा ठप्प भएका छन्। केही स्थानमा पहिरो पन्छाएर सडक एकतर्फी सञ्चालनमा ल्याइएको छ भने केही स्थानमा सम्भावित बाढीको खतराका कारण सवारी सञ्चालनमा रोक लगाइएको छ।