मधेस प्रदेश

मधेश प्रदेशमा मन्त्रिपरिषद् विस्तार भएको छ जहाँ पाँच जना नयाँ मन्त्रीहरूले प्रदेश प्रमुख सुरेन्द्र लाभ कर्णसमक्ष पद तथा गोपनीयताको शपथ लिएका छन्। यस विस्तारसँगै सरकारमा नेकपा (एमाले) र नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) सहभागी भएका छन्। नवनियुक्त मन्त्रीहरूलाई विभिन्न मन्त्रालयको जिम्मेवारी पनि तोकिएको छ।

नेकपा (एमाले), नेपाली कांग्रेस र नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) बीच मधेश प्रदेशमा मन्त्रालयको संख्या घटाएर मुख्यमन्त्रीसहित ९ वटामा सीमित गर्ने सहमति भएको छ। यो सहमति आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/०८४ देखि लागू हुनेछ। सहमति अनुसार मन्त्रालय बाँडफाँडमा एमाले र कांग्रेसले ३-३ वटा र नेकपाले २ वटा मन्त्रालय पाउनेछन्।

मधेस प्रदेशका मुख्यमन्त्री कृष्णप्रसाद यादवले प्रदेशसभाबाट विश्वासको मत प्राप्त गरेका छन्। जनमत पार्टीले समर्थन फिर्ता लिएपछि संवैधानिक व्यवस्थाअनुसार मुख्यमन्त्री यादवले विश्वासको मत लिएका हुन्। यसअघि नेपाली कांग्रेसभित्रको आन्तरिक असन्तुष्टि र ‘फ्लोर क्रस’ हुने जोखिमका कारण विश्वासको मत लिने प्रक्रिया स्थगित भएको थियो।

बागमती प्रदेश सरकारले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को नीति तथा कार्यक्रम प्रदेश प्रमुख दीपकप्रसाद देवकोटा मार्फत प्रदेशसभामा प्रस्तुत गरेको छ। सरकारले पूर्वाधार विकास, कृषि, पर्यटन, शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी सिर्जना, वातावरण संरक्षण तथा सुशासनलाई प्राथमिकतामा राखेको जनाएको छ।

मधेश प्रदेशमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको कुल निक्षेप २०.९० प्रतिशतले वृद्धि भई ४ खर्ब २७ अर्ब २७ करोड रूपैयाँ पुगेको छ । सोही अवधिमा कर्जा प्रवाह २.१७ प्रतिशतले बढेर ५ खर्ब ७ करोड रूपैयाँ पुगेको छ । निक्षेप परिचालन र कर्जा प्रवाहको आँकडालाई तुलना गर्दा अन्य प्रदेशहरूमा संकलन भएको वित्तीय स्रोत मधेश प्रदेशमा स्थानान्तरण भई त्यसको उपयोग भएको देखिएको छ ।

राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालयले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ का लागि प्रदेशगत कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) को प्रारम्भिक अनुमान सार्वजनिक गरेको छ। यस अनुमानअनुसार बागमती प्रदेशको आर्थिक वृद्धिदर सबैभन्दा धेरै ५.४ प्रतिशत रहनेछ भने मधेश प्रदेशको सबैभन्दा कम १.३१ प्रतिशत रहने प्रक्षेपण गरिएको छ। राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा बागमती प्रदेशको योगदान सबैभन्दा धेरै ३६.७ प्रतिशत रहने अनुमान छ।

मधेस प्रदेशमा नयाँ सत्ता समीकरण बनेको छ। नेकपा (एमाले) सरकारमा सहभागी भएसँगै मुख्यमन्त्री कृष्णप्रसाद यादवले जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) नेपालका तीन मन्त्रीलाई बर्खास्त गरेका छन्। नेकपा (एमाले)का सांसद मोहम्मद समिरलाई विनाविभागीय मन्त्रीको जिम्मेवारी दिइएको छ।

नेपाल प्रहरीका अनुसार गत वैशाख महिनामा देशभर मादक पदार्थ सेवन (मापसे) गरेर सवारी चलाउँदा १२४ सवारी दुर्घटना भएका छन्। यी दुर्घटनामा १२ जनाको मृत्यु भएको छ भने १७४ जना घाइते भएका छन्। प्रहरीले मापसेका कारण दुर्घटनाको जोखिम बढेको भन्दै ट्राफिक नियम पालना गर्न चालकहरूलाई आग्रह गरेको छ।

नेपाल प्रहरीले गत वैशाख महिनामा देशभरबाट लागूऔषध कारोबारमा संलग्न एक हजार ५६ जना व्यक्ति र विभिन्न मुद्दाका दुई हजार ३१९ जना फरार प्रतिवादीलाई पक्राउ गरेको छ। यस अवधिमा प्रहरीले ठूलो परिमाणमा लागूऔषध पनि बरामद गरेको छ।

कोरिया अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग नियोग (कोइका) को सहयोगमा सञ्चालित 'इन्स्पायर परियोजना' अन्तर्गत मधेस प्रदेशका बारा र महोत्तरीका विद्यालयमा मेकर स्पेस र टेक ल्याब स्थापना गरिएको छ । सेभ द चिल्ड्रेनले सञ्चालन गरेको यो परियोजनाले विद्यार्थीमा सृजनशीलता, नवप्रवर्तन क्षमता र प्राविधिक शिक्षा व्यवहारिक रूपमा सिकाउने उद्देश्य राखेको छ । यसबाट विद्यार्थीहरू विज्ञान, प्रविधि, इन्जिनियरिङ, कला र गणित (स्टिम) विषयहरूलाई व्यावहारिक अभ्यासबाट सिक्न सक्नेछन् ।