सगरमाथा

प्रतिनिधिसभा सदस्य सुशील खड्काले पर्यटन विधेयक २०८१ माथि बोल्दै नेपालको हिमाली क्षेत्रमा बढ्दो मानव गतिविधिबाट सिर्जित वातावरणीय संकट र फोहोरको विषयलाई संसदमा प्रवेश गराएका छन्। उनले हिमालहरूलाई केवल व्यावसायिक पर्यटनको रूपमा नभई राष्ट्रिय सुरक्षा, वातावरणीय असर र सांस्कृतिक पहिचानसँग जोडेर हेर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याए। विदेशी सञ्चारमाध्यमले सगरमाथालाई "विश्वकै अग्लो फोहोरको थुप्रो" को संज्ञा दिन थालेको उनले बताए।

प्रतिनिधि सभामा पर्यटन विधेयक, २०८१ माथि विचार गरियोस् भन्ने प्रस्ताव प्रस्तुत गरिएको छ। सांसदहरुले नेपालको संविधानले पर्यटनलाई राष्ट्रिय अर्थतन्त्रको महत्वपूर्ण आधार मानेको भए पनि क्षेत्र व्यवस्थित नभएको बताएका छन्। उनीहरूले हिमाल आरोहणसँगै बढ्दो फोहोर व्यवस्थापन र कानुनी सुधारको आवश्यकतामाथि जोड दिएका छन्।

नेपालकी ट्रान्स महिला निलम पौडेलले सगरमाथाको सफल आरोहण गर्दै विश्वको सर्वोच्च शिखर चुम्ने पहिलो ट्रान्स महिला बनेर ऐतिहासिक उपलब्धि हासिल गरेकी छन्। जेठ ९ गते शनिबार भएको यो आरोहणलाई एलजीबीटीक्यू समुदायले समावेशिता र समानताको दिशामा महत्त्वपूर्ण कदमका रूपमा स्वागत गरेका छन्। पौडेलले यो सफलतालाई आफूलाई कहिल्यै स्वीकार नगरिएको महसुस गर्ने सबै मानिसहरूको बताएकी छन्।

नेपालकी ट्रान्स महिला निलम पौडेल सगरमाथाको सफल आरोहणपछि काठमाडौं फर्किएकी छिन्। गत शनिबार सगरमाथाको सफल आरोहण गरेसँगै उनी सगरमाथा आरोहण गर्ने पहिलो ट्रान्स महिला बनेकी छिन्। पौडेलले यो आरोहणलाई वर्षौँसम्म भोगिएको सामाजिक विभेद, अस्वीकृति र पहिचानको संघर्षमाथिको विजयको प्रतीकका रूपमा लिएको बताइन्।

यस वर्षको वसन्तकालीन सगरमाथा आरोहणमा हालसम्मकै सर्वाधिक ८८० आरोहीले सफल आरोहण गरेका छन्। वैशाख ३१ गते सुरु भएको आरोहणमा आइतबारसम्म आरोही र सहयोगी शेर्पा गरी ८८० जनाले चुचुरो टेकेका छन्। पर्यटन विभागका अनुसार यस वर्ष सगरमाथाका लागि ४९५ जनालाई आरोहण अनुमति जारी गरिएको थियो, जुन सन् १९५३ यताकै सबैभन्दा बढी हो।

बेलायती आरोही केन्टन कुलले विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथाको २०औँ पटक सफलतापूर्वक आरोहण गर्दै गैर-शेर्पा आरोहीतर्फ नयाँ कीर्तिमान कायम गरेका छन्। ५२ वर्षीय कुलले मे २२, २०२६ मा आफ्ना गाइड दोर्जी ग्याल्जेन शेर्पासँगै बिहान करिब ४ बजे शिखरमा पाइला टेकेका थिए। यससँगै उनले गैर-शेर्पा आरोहीमध्ये सबैभन्दा धेरै पटक सगरमाथा आरोहण गर्ने आफ्नै कीर्तिमानलाई थप मजबुत बनाएका छन्।

चर्चित बेलायती पर्वतारोही केन्टन कूलले विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथा २०औं पटक सफलतापूर्वक आरोहण गर्दै विदेशी आरोहीतर्फको आफ्नै कीर्तिमानलाई अझ मजबुत बनाएका छन्। कूलले शुक्रबार बिहान सगरमाथाको चुचुरोमा पाइला टेकेका हुन्। यस वर्षको वसन्तकालीन आरोहण सिजनमा अनुकूल मौसमका कारण सगरमाथा आरोहण गर्ने पर्वतारोहीहरूको संख्या उल्लेख्य रहेको छ।

नेपाली हिमाल आरोही, फिल्ममेकर तथा हिमाली कथाकार सेन्साई पेमा वाइबाले विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथाको तेस्रो पटक सफल आरोहण गरेका छन्। उनले जेठ ९ गते सगरमाथाको चुचुरोमा पुगेर यो उपलब्धि हासिल गरेका हुन्। वाइबाले यो आरोहणलाई संघर्ष, त्याग, धैर्य, कृतज्ञता र आत्मविश्वासको प्रतीक बताएका छन्।

विश्व कीर्तिमानधारी आरोही कामिरिता शेर्पाले ३२ औँ पटक सगरमाथाको सफल आरोहण गरी काठमाडौँ फर्किएका छन्। यसैबीच, सगरमाथा आरोहण गरी फर्कने क्रममा दुई भारतीय आरोही अरुणकुमार तिवारी र सन्दीप आरेको निधन भएको छ। यस वसन्तकालीन सिजनमा हिमालहरूमा ज्यान गुमाउनेको संख्या सात पुगेको छ।