विश्व स्वास्थ्य संगठन

प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र कंगो र आसपासका देशमा फैलिएको इबोला भाइरसको नयाँ संक्रमणले नेपालमा चिन्ता बढाएको छ। यसको मुख्य कारण कंगो र छरछिमेकका देशमा करिब २,२०० नेपाली सेना खटिएका छन्। स्वास्थ्यविद्हरूले अफ्रिकाबाट नेपाल आउजाउ गर्नेको संख्या बढेकाले थप सतर्कता अपनाउनुपर्नेमा जोड दिएका छन्।

कङ्गोको पूर्वी भागमा इबोला भाइरसको प्रकोप तीव्र बन्दै गएको छ, जहाँ संक्रमितको संख्या एक हजार नजिक पुगेको छ। रोग नियन्त्रणका प्रयासहरू स्थानीय विरोध, स्वास्थ्यकर्मीमाथि आक्रमण र अविश्वासका कारण प्रभावित भइरहेका छन्। केही मानिसहरू रोगप्रति शंका व्यक्त गर्दै स्वास्थ्यकर्मीमाथि अविश्वास देखाइरहेका छन्, जसले गर्दा डर, भ्रम र अविश्वास बढेको छ।

प्रतिपक्ष दल नेकपा (एमाले)का सांसद गुरुप्रसाद बरालले नेपालमा बढ्दो सुर्तीजन्य पदार्थको प्रयोग नियन्त्रण गर्न यसमा करको दर व्यापक वृद्धि गर्न सरकारसँग माग गरेका छन्। उनले भारत र बंगलादेशको तुलनामा नेपालमा करको दर कम रहेको र यसलाई बढाउनुपर्ने तर्क गरे।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सांसद आशिष गजुरेलले पानीजन्य जोखिममा बर्सेनि धेरै युवा र बालबालिकाको ज्यान जाने गरेको भन्दै सचेतनाका कार्यक्रम बढाउन र सुरक्षा व्यवस्था सुदृढ गर्न सरकारसँग आग्रह गरेका छन्। नेपाल प्रहरीको तथ्यांकअनुसार बर्सेनि करिब ४०० जनाको पानीमा डुबेर मृत्यु हुने गरेको छ भने विश्व स्वास्थ्य संगठनको अनुमानमा यो संख्या १५०० सम्म पुग्न सक्ने उनले बताए।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सांसद आशिष गजुरेलले नेपालमा पानीजन्य दुर्घटनाबाट हुने मृत्युको डरलाग्दो संख्याप्रति सरकारको ध्यानाकर्षण गराएका छन्। उनले नेपाल प्रहरीको तथ्यांकअनुसार वार्षिक करिब ४ सय जनाको डुबेर मृत्यु हुने गरेको र विश्व स्वास्थ्य संगठनको अनुमानअनुसार यो संख्या १५ सयसम्म पुग्न सक्ने बताए। पीडितमध्ये आधाभन्दा बढी २५ वर्षमुनिका युवा र बालबालिका रहेको उनले उल्लेख गरे।

सांसदहरू र विज्ञहरूले जनस्वास्थ्यको सुरक्षा तथा सुर्तीजन्य पदार्थको सेवन नियन्त्रणका लागि यसमा लाग्ने करको दर बढाउन सरकारलाई आग्रह गरेका छन्। नेपाल विकास अनुसन्धान प्रतिष्ठानले आयोजना गरेको कार्यक्रममा उनीहरूले विश्व स्वास्थ्य संगठनको सिफारिसअनुसार कर बढाउनुपर्नेमा जोड दिए। हाल नेपालमा सुर्तीजन्य पदार्थमा ४१ प्रतिशत कर लाग्ने गरेको छ, जुन विश्व स्वास्थ्य संगठनले सिफारिस गरेको ७५ प्रतिशतभन्दा कम हो।

बंगलादेशको टांगेल जिल्लामा रड बोकेको ट्रक अनियन्त्रित भई दुर्घटना हुँदा १५ जनाको मृत्यु भएको छ भने ६ जना घाइते भएका छन्। यसैबीच, नेपालमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सांसद आशिष गजुरेलले पानीजन्य दुर्घटनाबाट हुने मृत्युदरप्रति सरकारको ध्यानाकर्षण गराएका छन्।

प्रतिपक्ष दल नेकपा (एमाले)का सांसद गुरुप्रसाद बरालले नेपालमा सुर्तीजन्य पदार्थको सेवन नियन्त्रण गर्न करको दर बढाउन सरकारसँग माग गरेका छन्। उनले सुर्तीजन्य पदार्थबाट प्रभावित ८५ लाखभन्दा बढी नेपालीमध्ये १४ देखि २४ वर्ष उमेर समूहका करिब ८ लाख युवा विद्यार्थी रहेको र वार्षिक करिब ३९ हजार नागरिकको मृत्यु हुने गरेको दाबी गरे। बरालले भारत र बंगलादेशमा उच्च कर रहेको उदाहरण दिँदै नेपालमा पनि कर बढाउनुपर्ने बताए।

कंगोमा इबोला भाइरसको प्रकोप तीव्र गतिमा बढ्दै गएको छ, जसले गर्दा ९०४ जनामा संक्रमण पुष्टि भएको छ र ११ ९ जनाको मृत्यु भएको छ। विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्ल्यूएचओ) ले यस प्रकोपलाई कंगोका लागि ठूलो खतरा मानेको छ। संक्रमणको सबैभन्दा बढी असर इतुरी प्रान्तमा देखिएको छ।

प्रयोगशाला परीक्षण आधुनिक स्वास्थ्य प्रणालीको मेरुदण्ड भए पनि विभिन्न कारणले रिपोर्ट फरक आउने गरेको छ। विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लुएचओ) का अनुसार विश्वभर करिब ६०–७० प्रतिशत चिकित्सकीय निर्णय प्रयोगशाला परीक्षणका नतिजामा आधारित हुन्छन्। नेपालमा पछिल्लो दशकमा प्रयोगशाला सेवाको विस्तार तीव्र गतिमा भएको छ।